• downloads
• onderzoek
• de pers over NHP
• de pas
• adviseurs
• over ons
• financieel nieuws

• HOME
• HYPOTHEEK
• OVERLIJDENSRISICOVERZEKERING
• AUTOVERZEKERING
• MEER VERZEKERINGEN

Let op voor leningen, ook voor hypotheken - Eindhovens Dagblad - 7 april 2009

Datum: 7 april 2009
Bron: Eindhovens Dagblad

Let op voor leningen, ook voor hypotheken

Door Theo Schut

Begin april heeft de toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) de kredietwaarschuwing 'Let op! Geld lenen kost geld' ingevoerd. Op deze manier probeert de AFM consumenten te wijzen op de nadelige gevolgen van te veel lenen van geld.

Op de verpakking van sigaretten, shag, sigaren en pijptabak wordt met teksten als ‘roken is dodelijk’ al een aantal jaar gewaarschuwd voor de gevaren van roken. Naast rokers worden ook beleggers geconfronteerd met een waarschuwing. D.m.v. een mannetje dat op zijn rug een bijna lege of volle kist draagt en, afhankelijk van de zwaarte van de kist, meer of minder gebukt gaat onder de last wordt op symbolische wijze het risico van het beleggingsproduct weergegeven.

Bij roken en beleggen gelden de waarschuwingen voor ieder product. Bij de kredietwaarschuwing is dit niet het geval. Deze is alleen verplicht voor alle reclames op tv, radio, Internet en in andere media als het geldleningen betreft voor de aanschaf van consumptiegoederen zoals een auto of keuken. Voor het afsluiten van een hypotheek om een huis te financieren, geldt deze plicht echter niet. De reden waarom de AFM ervoor heeft gekozen de hypotheekfinanciering te vrijwaren van deze kredietwaarschuwing is onduidelijk. Kijkend naar de toestand van de Nederlandse hypotheekmarkt lijkt ook een waarschuwing voor hypotheekkredieten echter wel op zijn plaats.

Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) is de totale hypotheekschuld van alle Nederlandse gezinnen in tien jaar tijd gestegen met ongeveer 203% tot een bedrag van €599.000.000.000,-! Deze excessieve groei van hypothecaire kredietverlening gaat hand in hand met een toename van de zogenaamde ‘loan-to-value’-ratio. De ‘loan-to-value’-ratio geeft het verband weer tussen de gemiddelde koopprijs van de woning en de gemiddelde hypotheeksom. In 2007 bedroeg deze ratio 114%. Dat wil zeggen dat het hypotheekbedrag de koopprijs met 14% overtreft. Daarnaast is ook de ‘loan-to-income’-ratio toegenomen. In 2000 was de verhouding tussen de hypotheeksom en het bruto-inkomen 120%, in 2006 was dit al opgelopen tot 170%. Deze cijfers geven de kwetsbaarheid van huizenbezitters voor dalende huizenprijzen, stijgende rentetarieven of een inkomensachteruitgang duidelijk weer. De door de kredietcrisis verwachte daling van inkomens en huizenprijzen kan grote gevolgen hebben voor consumenten die (iets) te veel geleend hebben voor de aankoop van hun woning.


Waarom heeft de AFM er dan toch voor gekozen de waarschuwing bij hypotheekkredieten achterwege te laten? Hypotheken vormen een uitzondering omdat al een aantal regels meer van toepassing is dan op kredieten voor consumptiegoederen. In 2007 is bijvoorbeeld de Gedragscode Hypothecaire Financieringen van kracht gegaan. Hierin zijn normen en richtlijnen vastgelegd voor de verstrekking van hypotheken. Steekproefsgewijs controleert de AFM dossiers om te kijken of de geldverstrekker zich aan de normen houdt. Wanneer dat niet het geval blijkt, kan de klant een klacht indienen wanneer hij zijn hypotheeklasten niet langer kan betalen. Als geldverstrekker heb je dus de verplichting zorg te dragen voor een passend hypotheekadvies, conform de gestelde norm, zodat de hypotheeklast nu en in de toekomst door de cliënt is op te brengen.

Toch worden volgens de Nationale HypotheekPas nog steeds hypotheken verstrekt die de norm overschrijden. Er zijn blijkbaar redenen om in specifieke gevallen van de norm af te wijken. Een toename van het toekomstige inkomen kan zo'n afwijking van de norm rechtvaardigen. De motivering van een dergelijke overschrijding dient echter wel in een 'explain' (toelichting) te worden vastgelegd. Het mogen afwijken van de norm geeft de geldverstrekker weliswaar de mogelijkheid meer maatwerk te leveren, maar het houdt ook het gevaar in van overkreditering. Daardoor kunnen klanten alsnog in financiële nood raken. Het mag duidelijk zijn, dat ondanks de aangescherpte regelgeving nog steeds te hoge hypotheekleningen worden verstrekt. Een ‘explain’ biedt hier de mogelijkheid toe.

Blijft de vraag of een kredietwaarschuwing bij consumptieve leningen uiteindelijk wel zo effectief zal werken. In feite probeert men met het signaal het bewustzijn van consumenten te verhogen ten aanzien van de risico's van lenen. De vraag is of je als AFM, het ongebreideld lenen hiermee voorkomt. Consumenten willen immers hun wensen zo graag realiseren dat ze vaak bereid zijn elke lening te nemen, ongeacht de financiële consequenties. Het soms onbezonnen leengedrag biedt geldverstrekkers de gelegenheid leningen te verstrekken, die gezien de financiële situatie van de klant, beter niet verstrekt hadden kunnen worden. Zo bezien lijkt de kredietwaarschuwing sterk op de teksten en symbolen op rookwaren en beleggingsproducten. Ondanks die waarschuwingen blijven rokers trouw aan hun sigaretje en nemen sommige beleggers teveel risico.